Verbazingwekkende berekeningen onthullen de omvang van een zombillion in de economie

De term ‘zombillion’ is de laatste tijd steeds vaker te horen, vooral in economische contexten. Het verwijst naar een aanzienlijke hoeveelheid waarde die vastzit in bedrijven die feitelijk failliet zijn, maar door verschillende mechanismen, zoals kunstmatige levensondersteuning door schuldeisers of overheidssteun, kunstmatig in leven worden gehouden. Deze bedrijven genereren nauwelijks tot geen winst en zijn vaak zwaar belast met schulden, maar ze blijven functioneren, waardoor een ongezonde allocatie van kapitaal ontstaat.

Het idee achter een zombillion is dat deze ‘zombiebedrijven’ kapitaal aantrekken dat anders naar meer productieve en innovatieve ondernemingen zou kunnen stromen. Dit belemmert de economische groei en kan leiden tot een langdurige periode van stagnatie. De omvang van deze zombillion is moeilijk exact te bepalen, en vereist gedetailleerde analyse van de financiële gezondheid van bedrijven over verschillende sectoren en landen heen. Het begrijpen van de impact van deze bedrijven is cruciaal voor het formuleren van effectieve economische beleidsmaatregelen.

De Oorsprong en Evolutie van Zombiebedrijven

Het fenomeen van zombiebedrijven is niet nieuw. Historisch gezien zijn er altijd periodes geweest waarin bedrijven, ondanks slechte prestaties, bleven voortbestaan. Echter, de toename van zombiebedrijven in de afgelopen decennia is opmerkelijk. Een belangrijke factor is de dalende rentevoeten, die het voor deze bedrijven gemakkelijker maken om hun schulden te herfinancieren en te blijven opereren, zelfs als hun cashflow negatief is. De lage rentevoeten maken het ook minder aantrekkelijk voor investeerders om kapitaal naar meer risicovolle, maar potentieel lucratieve, ondernemingen te leiden.

Een andere factor is de veranderende aard van de bedrijfsvoering en de complexiteit van de financiële markten. Globalisering en de opkomst van complexe financiële producten hebben het moeilijker gemaakt om de werkelijke financiële gezondheid van bedrijven te beoordelen. Dit creëert mogelijkheden voor bedrijven om hun problemen te maskeren en te blijven opereren, ondanks dat ze eigenlijk failliet zouden moeten gaan. Bovendien spelen ook politieke overwegingen vaak een rol, waarbij overheden terughoudend zijn om bedrijven te laten failliet gaan, uit angst voor banenverlies en sociale onrust. Dit leidt tot impliciete steun, zoals versoepeling van faillissementswetten of het verstrekken van staatssteun.

De Rol van Schuldeisers en Banken

Schuldeisers, met name banken, spelen een cruciale rol in het voortbestaan van zombiebedrijven. Zij kunnen ervoor kiezen om de schulden van deze bedrijven te herstructureren, de terugbetalingstermijnen te verlengen of zelfs een deel van de schuld kwijt te schelden. Dit kan worden gedaan om te voorkomen dat ze de waarde van hun leningen verliezen, maar het houdt ook bedrijven in leven die anders failliet zouden gaan. Dit creëert een perverse stimulans, omdat banken soms meer geïnteresseerd zijn in het behouden van hun bestaande leningen dan in het toewijzen van kapitaal aan meer productieve projecten. De noodzaak om "problematische leningen" verborgen te houden, kan banken ertoe aanzetten om zombiebedrijven te "voeden" met extra kredieten, in de hoop dat ze uiteindelijk weer winstgevend zullen worden.

Jaar	Aantal Zombiebedrijven (Schatting, % van alle bedrijven)
2008	5%
2013	12%
2018	18%
2023	25%

Deze tabel geeft een indicatie van de groeiende prevalentie van zombiebedrijven in de afgelopen jaren. De data zijn gebaseerd op een gecombineerde analyse van bedrijven in de VS en Europa, en laten zien dat het percentage zombiebedrijven significant is toegenomen, vooral na de financiële crisis van 2008. Deze trend is verontrustend, omdat het suggereert dat een steeds groter deel van de economie wordt bezet door bedrijven die geen bijdrage leveren aan economische groei.

De Impact van Zombiebedrijven op de Economie

De aanwezigheid van een aanzienlijke zombillion heeft diverse negatieve gevolgen voor de economie. Ten eerste, zoals eerder vermeld, onttrekt het kapitaal aan meer productieve investeringen. Dit resulteert in lagere economische groei, minder innovatie en minder banencreatie. Ten tweede leidt het tot een verminderde concurrentie, omdat zombiebedrijven vaak in markten opereren waar ze anders zouden verdwijnen, waardoor nieuwe en efficiëntere bedrijven worden buitengesloten. Dit kan leiden tot hogere prijzen en lagere kwaliteit van producten en diensten. Ten derde, het kan de financiële stabiliteit bedreigen, omdat de schulden van zombiebedrijven een potentieel risico vormen voor het financiële systeem.

De impact is niet beperkt tot de directe gevolgen voor de economische groei. Zombiebedrijven kunnen ook een negatieve impact hebben op de productiviteit en de allocatie van arbeid. Medewerkers die in zombiebedrijven werken, zijn vaak minder gemotiveerd en minder productief, omdat ze weten dat hun baan niet veilig is. Bovendien kan de aanwezigheid van zombiebedrijven de loonontwikkeling dempen, omdat ze de vraag naar arbeid in andere sectoren verminderen. Dit kan leiden tot een lagere levensstandaard en een toename van de ongelijkheid.

Sectoren die het Meest Worden Beïnvloed

Sommige sectoren zijn meer vatbaar voor het ontstaan van zombiebedrijven dan andere. Sectoren met hoge kapitaalintensiteit, lage groei en een hoge mate van concurrentie zijn bijzonder kwetsbaar. Voorbeelden hiervan zijn de bouw, de transportsector, en bepaalde delen van de detailhandel. Binnen deze sectoren zijn er vaak bedrijven die afhankelijk zijn van goedkope financiering om te overleven, en die niet in staat zijn om te investeren in innovatie of om hun efficiëntie te verbeteren. De energiesector is ook in toenemende mate kwetsbaar, vooral na de recente schokken in de energieprijzen en de verschuiving naar duurzame energiebronnen.

• Bouwsector: Hoge schuldenlast en afhankelijkheid van economische cycli.
• Transport: Intense concurrentie en hoge brandstofkosten.
• Detailhandel: Disruptie door e-commerce en veranderend consumentengedrag.
• Energiesector: Overgang naar duurzame energie en prijsvolatiliteit.

Deze lijst is niet uitputtend, maar illustreert de diversiteit van sectoren die door het probleem van zombiebedrijven worden beïnvloed. De specifieke oorzaken en gevolgen kunnen per sector verschillen, maar de algemene trend is dat zombiebedrijven de economische groei en de productiviteit belemmeren.

Het Identificeren van Zombiebedrijven

Het identificeren van zombiebedrijven is een complexe taak. Er is geen eenduidige definitie, maar er zijn een aantal indicatoren die kunnen worden gebruikt om bedrijven te identificeren die mogelijk tot deze categorie behoren. Een veelgebruikte indicator is de 'interest coverage ratio', die de verhouding meet tussen de winst voor rente en belastingen (EBIT) en de rentekosten. Een lage interest coverage ratio geeft aan dat een bedrijf moeite heeft om zijn rentebetalingen te voldoen. Een andere indicator is de 'debt-to-equity ratio', die de verhouding meet tussen de schulden en het eigen vermogen van een bedrijf. Een hoge debt-to-equity ratio geeft aan dat een bedrijf sterk afhankelijk is van schuldenfinanciering.

Het is echter belangrijk om op te merken dat deze indicatoren niet altijd betrouwbaar zijn. Een bedrijf kan een lage interest coverage ratio of een hoge debt-to-equity ratio hebben om andere redenen dan financiële problemen, zoals bijvoorbeeld een tijdelijke daling van de winstgevendheid of een aanzienlijke investering in nieuwe projecten. Daarom is het belangrijk om een breed scala aan indicatoren te gebruiken en om de financiële situatie van een bedrijf in detail te analyseren voordat je concludeert dat het een zombiebedrijf is. Dit vereist een grondige analyse van de jaarrekeningen, de cashflow-overzichten en de businessplannen van het bedrijf.

Tools en Methodologieën voor Analyse

Er zijn verschillende tools en methodologieën beschikbaar voor het analyseren van de financiële gezondheid van bedrijven en het identificeren van zombiebedrijven. Kredietbeoordelaars, zoals Standard & Poor's en Moody's, verstrekken ratings voor bedrijven op basis van hun financiële risico's. Deze ratings kunnen worden gebruikt om een indicatie te krijgen van de waarschijnlijkheid dat een bedrijf in financiële problemen komt. Er zijn ook softwareprogramma's en databases beschikbaar die financiële data van bedrijven verzamelen en analyseren, en die waarschuwingssignalen genereren wanneer een bedrijf voldoet aan bepaalde criteria die wijzen op een mogelijk zombiebedrijf. Het is echter belangrijk om te onthouden dat deze tools en methodologieën geen garantie bieden voor een accurate identificatie van zombiebedrijven, en dat menselijke beoordeling en expertise altijd noodzakelijk zijn.

1. Analyse van de interest coverage ratio.
2. Beoordeling van de debt-to-equity ratio.
3. Evaluatie van de cashflow-generatie.
4. Analyse van de marktomstandigheden en de concurrentiepositie.

Deze stappen vormen een framework voor het beoordelen van de financiële gezondheid van een bedrijf. Echter, een grondige analyse vereist altijd een specifiekere context en gedetailleerde kennis van de branche en het bedrijf zelf.

De Toekomst van Zombiebedrijven en Potentiële Oplossingen

De toekomst van zombiebedrijven is onzeker. Als de rentevoeten stijgen en de economie verslechtert, zullen meer bedrijven in de problemen komen en zullen er waarschijnlijk meer faillissementen volgen. Dit kan leiden tot een schok in het financiële systeem en tot een verdere afname van de economische groei. Aan de andere kant, als de rentevoeten laag blijven en de economie zich herstelt, kunnen zombiebedrijven nog langer in leven worden gehouden, wat de problemen alleen maar zal verergeren. Het is daarom belangrijk om maatregelen te nemen om het probleem van zombiebedrijven aan te pakken.

Een mogelijke oplossing is het aanmoedigen van een snellere en efficiëntere herstructurering van failliete bedrijven. Dit kan worden bereikt door de faillissementswetten te versoepelen en door de kosten van faillissement te verlagen. Een andere oplossing is het verstrekken van steun aan bedrijven die in nood verkeren, maar die potentieel hebben om te herstellen. Deze steun kan bestaan uit leningen, garanties of belastingvoordelen. Het is echter belangrijk om ervoor te zorgen dat deze steun alleen wordt verstrekt aan bedrijven die daadwerkelijk kans hebben om te overleven, en niet aan zombiebedrijven die alleen maar kapitaal aantrekken om hun dood te vertragen. Het is ook cruciaal om de toezichtfunctie op financiële instellingen te versterken, zodat banken niet langer in de verleiding worden gebracht om zombiebedrijven te “voeden” met goedkope kredieten.

De Verborgen Kosten van Kunstmatige Levensondersteuning

De kunstmatige levensondersteuning van zombiebedrijven heeft aanzienlijke verborgen kosten. Naast de directe economische schade, zoals de verminderde productiviteit en de belemmerde innovatie, zijn er ook indirecte kosten, zoals de verspilling van resources en de verminderde allocatie van talent. Wanneer kapitaal en arbeid vastzitten in zombiebedrijven, zijn ze niet beschikbaar voor meer productieve en innovatieve ondernemingen. Dit resulteert in een lagere economische groei en een verminderde welvaart. Het is belangrijk om te beseffen dat het langer in leven houden van zombiebedrijven op de lange termijn niet alleen schadelijk is voor de economie, maar ook voor de werknemers en aandeelhouders van deze bedrijven.

Een voorbeeld hiervan is de automobielindustrie, waar sommige fabrikanten gedurende lange tijd werden ondersteund door overheidssteun, ondanks dat ze structureel verlieslatend waren. Deze steun heeft niet alleen de belastingbetaler geld gekost, maar heeft ook de concurrentie in de sector belemmerd en de ontwikkeling van nieuwe technologieën vertraagd. Uiteindelijk hebben deze fabrikanten vaak moeite gehad om te overleven, ondanks de steun, en hebben ze uiteindelijk hun werknemers en aandeelhouders teleurgesteld. Het is essentieel om te leren van deze ervaringen en om een meer proactieve en selectieve aanpak te hanteren bij het ondersteunen van bedrijven in nood.